De Frédéric Bastiat Stichting streeft naar een maatschappij waarin respect voor het individu centraal staat. Moreel en politiek vertaalt zich dit in de kerngedachte van het libertarisme, ook wel klassiek-liberalisme genoemd, namelijk dat de vrijheid van het ene individu alleen wordt beperkt door dezelfde vrijheid van het andere individu. Of, in gangbare libertarische bewoordingen: de betrekkingen tussen mensen dienen te worden gekenmerkt door de afwezigheid van agressie en dwang. Libertariërs erkennen dat non-agressie, oftewel ‘het recht om met rust te worden gelaten’, geen uitputtende weergave van de menselijke moraal is. Wat zij wel stellen, is dat individuele vrijheid fundamenteel is voor het leiden van een zinvol en deugdzaam bestaan en dat het potentieel van een individu het best tot zijn recht kan komen in een libertaire samenleving.

Vrijheid

Het woord vrijheid wordt op vele manieren gebruikt. Dit varieert van vrijheid als afwezigheid van dwang, de zogeheten negatieve vrijheid, tot het garanderen van ‘gelijke kansen’ en ‘een evenwichtige inkomensverdeling’, de zogenoemde positieve vrijheid. Deze tweede variant, die moderne liberalen en sociaal-democraten voorstaan, kan echter alleen worden gerealiseerd door het schenden van het zelfbeschikkingsrecht van het individu. Veel doelstellingen op het gebied van sociaal-economische en culturele rechten kunnen evenwel ook zonder dwang worden behaald. Volgens de Frédéric Bastiat Stichting is daarom alleen vrijheid als afwezigheid van dwang verdedigbaar.

Libertarisme is geen utopisme. Het biedt geen blauwdruk voor de ideale samenleving en garandeert geen individueel geluk. Pogingen om een ideale samenleving te realiseren leiden onveranderlijk tot het tegendeel. Verder staan ze vaak op gespannen voet met de van nature aanwezige verschillen tussen mensen. Toch leven we in een tijd waarin politici hun persoonlijke morele opvattingen als collectieve rechtvaardigheid presenteren. De Frédéric Bastiat Stichting neemt hiervan uitdrukkelijk afstand. Het leidende principe van het libertarisme is wederzijdse instemming, en niet het opofferen van het ene individu aan het andere of aan het collectief. Wij gaan daarom uit van een minimale, doch rationeel verdedigbare moraal van wederzijds voordeel.

Vrije markt

Vooral onder intellectuelen heeft de vrije markt een slechte naam. Dit is onterecht. Die slechte naam kan het resultaat zijn van een slecht begrip van de werking van de vrije markt of simpelweg afgunst. Vaak is het echter ook een uitdrukking van de wens om macht uit te oefenen over andere mensen. Wat het reguleren van de vrije markt wordt genoemd is immers niets anders dan het reguleren van mensen.

Libertariërs kunnen zich vinden in kritiek op de vrije markt voorzover die betrekking heeft op economische privileges en vergaande samenwerking tussen het bedrijfsleven en de staat. De onvolkomenheden van de vrije markt worden echter verkozen boven de grotere onvolkomenheden die staatsingrijpen met zich meebrengt. De Frédéric Bastiat Stichting gaat dan ook uit van het laissez-fairekapitalisme van de klassiek-liberale politiek-economen Frédéric Bastiat, Ludwig von Mises en anderen.

Toch is libertarisme geen marktfundamentalisme. Hoewel de vrije markt een indrukwekkende staat van dienst heeft, accepteren libertariërs het feit dat mensen voor verschillende vormen van economische organisatie kunnen kiezen. Het enige criterium hierbij is dat dit op vrijwillige basis gebeurt. Het wezenlijke onderscheid is volgens de Frédéric Bastiat Stichting daarom niet ‘markt versus staat’ maar ‘vrijheid versus dwang’.

De staat

Libertariërs willen regeren noch geregeerd worden. In staatkundig opzicht kan dit twee dingen betekenen: een nachtwakersstaat met alleen taken op het gebied van politie, defensie en justitie, of een staatloze samenleving met concurrerende beschermingsorganisaties. Beide perspectieven worden door de Frédéric Bastiat Stichting serieus genomen.

In tegenstelling tot moderne liberalen zijn libertariërs niet van mening dat democratie gelijkstaat aan vrijheid. Democratie kan een middel zijn om individuele vrijheid te waarborgen, maar vaak is het daarvoor eerder een bedreiging. Waar libertariërs streven naar een al dan niet grondwettelijke minimalisering van macht wordt democratie gekenmerkt door de socialisering van macht. Libertariërs geloven echter niet in ‘de macht van het getal’ en de huidige interventionistische staat kent dan ook een ernstig legitimiteitsprobleem.

Wat het huidige politieke debat zo eendimensionaal maakt, is het automatisme om belangrijk geachte zaken aan de staat te willen overlaten. Aan de bestrijding van deze discutabele gelijkstelling van rechtvaardigheid met staatsmacht ontleent de Frédéric Bastiat Stichting haar bestaanrecht.